Ana bətni səsləri yenidoğulmuşları (və yorğun valideynləri) niyə sakitləşdirir

Körpəniz doqquz ayı heç vaxt sakit olmayan bir yerdə keçirib. Plasentanın yanından axan qan, yuxarıda təbil kimi vuran ürək, səsinizin boğuq enib-qalxması: doğuşdan əvvəlki həyatın səs fonu bu idi. Ona görə yenidoğulmuş gecə saat 3-də səssiz uşaq otağında diksinib oyananda yadınızda saxlayın ki, onun üçün yad olan elə sükutdur.

Ana bətni düşündüyünüzdən səs-küylüdür

Tədqiqatçılar buna həqiqətən qulaq asıblar. Gerhardt və Abrams bətndaxili mikrofonlarla aparılan tədqiqatları Journal of Perinatology jurnalında ümumiləşdiriblər. Bu tədqiqatlar daimi, alçaq tezlikli bir səs axını təsvir edir: ananın qan dövranı, həzm, bərabər ürək döyüntüsü və toxuma ilə mayedən süzülüb gələn xarici dünya. Onlara görə əsas fon təxminən 70 ilə 90 desibel arasında olan dərin, uğultulu səsdir. Bu, kitabxanadan çox işləyən duşun səsinə yaxındır.

Eşitmə ikinci trimestrdə formalaşır, yəni körpə ilk nəfəsindən aylar əvvəl dinləməyə başlayır. Dünyaya gələndə o uğultulu ritm onun üçün evin səsidir.

Tanış səslər niyə sakitləşdirə bilər

Yenidoğulmuşlar bu səsləri xatırladıqlarını açıq-aydın göstərir. Science jurnalında dərc olunan klassik 1980-ci il tədqiqatında DeCasper və Fifer müəyyən ediblər ki, cəmi bir neçə günlük körpələr ananın səsini eşitmək üçün əmmə ritmini dəyişir. Bu səsi isə onlar yalnız ana bətnində öyrənə bilərdilər.

Bu erkən tanışlığa görə bir çox uşaq həkimi ilk üç ayı "dördüncü trimestr" adlandırır. Bu dövrdə körpələr çox vaxt gəldikləri yerə bənzəyən şəraitdə daha yaxşı sakitləşir: qucaqda, yavaşca yellənərkən, sabit və alçaq səsin əhatəsində.

Heç bir səs yazısı qidalandırmanı və ya qucaqlamağı əvəz etmir, səs də təkbaşına hər körpəni sakitləşdirməyəcək. Yenə də tədqiqatlar buna işarə edir. Archives of Disease in Childhood jurnalında dərc olunan kiçik 1990-cı il tədqiqatında ağ səs-küy səslənəndə yenidoğulmuşların 80%-i beş dəqiqə ərzində yuxuya gedib, sakit otaqda isə bu göstərici 25% olub. Bir çox valideyn də görür ki, ana bətninə bənzəyən səslər (ürək döyüntüsü, yumşaq xışıltı, dərin çəhrayı səs-küy) körpəni oxşar şəkildə sakitləşdirir.

Təhlükəsizlik: AAP səs səviyyəsi barədə nə deyir

2014-cü ildə tədqiqatçılar körpələr üçün 14 səs cihazını yoxlayıb və nəticələri American Academy of Pediatrics (AAP) təşkilatının nəşri olan Pediatrics jurnalında dərc ediblər. Maksimum səsdə beşik məsafəsindən ölçüləndə cihazların hamısı 50 desibeli keçib, bəziləri isə 85 desibeldən yuxarı qalxa bilib. Bu, böyüklərin iş yerləri üçün qoyulan həddən yüksəkdir. AAP çoxdan tövsiyə edir ki, xəstəxanaların yenidoğulmuş bölmələrində səs 50 desibeldən, yəni təxminən sakit söhbət səviyyəsindən aşağı olsun.

Çarəsi sadədir:

• Məsafə: dinamiki və ya telefonu otağın o biri başına, beşikdən təxminən 2 metr (7 fut) aralı qoyun. Onu heç vaxt beşiyin kənarına, beşiyin içinə və ya döşəyin altına qoymayın.
• Səs səviyyəsi: ev səslərini yüngülcə örtən ən aşağı səviyyəni seçin. Yaxşı yoxlama üsulu budur: səsin üstündən rahat danışa bilirsinizmi? Bacarmırsınızsa, səs çox ucadır.
• Müddət: taymer qurmağı düşünün ki, səs bütün gecə tam gücdə çalmasın, körpəniz yuxuya gedənə qədər səslənsin.

Körpənizin yuxusu ilə bağlı hər məsələdə uşaq həkiminizlə məsləhətləşin.

Gecə saat 3-də oyaq qalan yorğun valideyn üçün

Ana bətni səslərindən valideyn də faydalana bilər. Öz yuxunuz parça-parça olanda alçaq, bərabər səs axını döşəmənin cırıltısını, qonşunun qapısını, aşağıdan gələn maşın səslərini yumşalda bilər. Yüngül yatan valideyni yerindən dik qaldıran məhz belə xırda səslərdir.

Bir neçə vərdiş kömək edir. Səsi hər gecə eyni qısa sakitləşmə rutininin bir hissəsi kimi açın ki, zamanla yuxu siqnalına çevrilsin. Səsi gecədən gecəyə dəyişməyin, çünki işin böyük hissəsi elə sabitlikdədir. Körpə sakitləşəndən sonra isə qoyun səs özünüz üçün də yavaşca çalsın: əldən düşmüş valideynlərin çoxu görür ki, eyni səslər onların beynində fırlanan işlər siyahısını da susdurur.

Başlamaq üçün bir yer axtarırsınızsa, Slumber Wave-in ana bətni və ürək döyüntüsü səs mühitləri alçaq və dərin səslənəcək şəkildə miks edilib və daxili taymerlə gəlir. Beləliklə, AAP-nin səs səviyyəsi və müddət barədə tövsiyəsinə əməl etmək bir toxunuşla olur.

Ana bətninin səsini kobud da olsa təkrarlamaq körpənizə onsuz da əzbər bildiyi bir şeyi verir: təhlükəsiz olduğunu sakitcə xatırladan bərabər uğultu. Bəzi gecələr bu, ikiniz üçün də bəs edə bilər.

---

Mənbələr

• American Academy of Pediatrics. Noise: A Hazard for the Fetus and Newborn. Pediatrics, 1997.
• Hugh SC, et al. Infant Sleep Machines and Hazardous Sound Pressure Levels. Pediatrics, 2014.
• Spencer JA, et al. White noise and sleep induction. Archives of Disease in Childhood, 1990.
• DeCasper AJ, Fifer WP. Of human bonding: newborns prefer their mothers' voices. Science, 1980.
• Gerhardt KJ, Abrams RM. Fetal exposures to sound and vibroacoustic stimulation. Journal of Perinatology, 2000.